O Ocean Vuong, είναι Αμερικανο-Βιετναμέζος συγγραφέας και ποιητής. Με το βιβλίο του «Στη Γη Είμαστε Πρόσκαιρα Υπέροχοι», κέρδισε το 2020 το American Book Award. Την περασμένη χρονιά κυκλοφόρησε και το δεύτερο μυθιστόρημα του, “Ο Αυτοκράτορας της Χαράς”. Ο ίδιος, διδάσκει στο New York University, στο πρόγραμμα δημιουργικής γραφής του πανεπιστημίου. Και ξέρω πολλά, πολλά ακόμα για εκείνον.
Το αστείο είναι, πως παρά τον όγκο των γνώσεών μου για το άτομό του, ο Ocean Vuong όχι απλά δεν είναι ο αγαπημένος μου συγγραφέας, αλλά πιθανόν να μην μπαίνει ούτε στη δεκάδα. Αποτελεί όμως, για μένα, κάποιου είδους βόρειο άστρο ή πυξίδα. Κυρίως γιατί στις συνεντεύξεις και τις ομιλίες του, ο λόγος του ρέει χωρίς γωνίες, οι προτάσεις του κολλούν η μία δίπλα στην άλλη λες και βρήκαν επιτέλους τη σωστή τους μοίρα, και κρύβει με τόση επιτυχία πίσω από όμορφες λέξεις το σκοτάδι που κουβαλά η ιστορία του, που καμιά φορά φαντάζομαι πως θα καταφέρνει να αισθανθεί πως αυτό δεν υπήρξε ποτέ. Είναι, λοιπόν, ένα είδωλο, το πρώτο που λάτρεψα από τότε που έληξαν τα προεφηβικά μου χρόνια. Είναι, επίσης, μια ασπίδα. Τον έχω ανάγκη, να βρίσκεται κάπου εδώ γύρω, για τις στιγμές που μετά από κάποια κατρακύλα στην εκάστοτε ιντερνετική σκουληκότρυπα, ο εαυτός μου μού λέει «δείξε μου τον φίλο σου να σου πω ποιος είσαι».
Είμαι ψυχή κάθε άλλο παρά παλαιά. Δεν αναπολώ καθόλου εποχές χωρίς κινητά, γιατί μου αρέσει που μπορώ να ξέρω από την εφαρμογή σε πόση ώρα θα περάσει το λεωφορείο και γουστάρω να βλέπω τα βίντεο που ανεβάζει ο κόσμος από τις συναυλίες που έχασα. Το Lower το πήρα με ευκολία στην έκτη δημοτικού επειδή είχα μάθει αγγλικά από τα βίντεο στο YouTube, είμαι προϊόν της εποχής μου χωρίς να το θεωρώ αμαρτία, κι υπάρχουν σίγουρα χιλιάδες άτομα που μισούν το διαδίκτυο και τα σόσιαλ για περισσότερους και ευγενέστερους λόγους από εμένα. Δεν με επηρέασαν ποτέ με αμεσότητα τα πρότυπα ομορφιάς που το ίντερνετ προωθούσε γιατί δεν ζήλευα ποτέ τα κορίτσια-στέκες που έβλεπα να αποθεώνονται στην οθόνη και που στο κάτω κάτω δεν τα ήξερα. Αντίθετα τα σώματα που με έκαναν να θέλω να είμαι πιο αδύνατη είναι αυτά των κοριτσιών που έβλεπα στον δρόμο ή στο σχολείο, και που σίγουρα οι γονείς τους θα ήταν περήφανοι που είχαν μια τόσο λεπτή κόρη. Δεν με έκανε το ίνσταγκραμ αντικοινωνική, ούτε ανασφαλή, ούτε ευκολόπιστη, κι έχει τύχει να δω και υπέροχα, δημιουργικά πράγματα εκεί μέσα. Υπάρχει, φυσικά, ο φόβος για τις νέες ηλικίες που στην κυριολεξία γεννιούνται στην μέση του διαδικτυακού ντελιρίου, όμως έχω πίστη στο παιδί, που στον πυρήνα του παραμένει παιδί όσες εταιρίες κι αν προσπαθήσουν να το πείσουν πως δεν είναι. Τις προάλλες στο TikTok έπεσα πάνω στο βίντεο ενός κοριτσιού το πολύ 11 ετών, να ετοιμάζει το νεσεσέρ της για το σχολείο και να απαριθμεί τα απαραίτητα αντικείμενα. «Θα βάλω και αυτό το καθρεφτάκι, να βλέπω αν έχω πασαλειφτεί όταν έχω βάλει λιπγκλός, ή άμα φάω καμιά σοκολάτα.». Αχτίδα φωτός, μικρή, αλλά εγώ την κρατάω.Τα παιδιά από την αρχή του κόσμου παλεύουν τα τραύματα που τους επέβαλε η εποχή τους, και πολλά καταφέρνουν να τα νικήσουν. Έχω την ελπίδα πως τα σημερινά παιδιά θα την νικήσουν και την υπερέκθεση, το ολοκαίνουριο αυτό τραύμα, κι ας ζητάνε για δώρο το ακριβό λιπγκλός από τα Sephora αντί να παίζουν με τα καλλυντικά της μάνας τους- φτάνει να τρώνε και καμιά σοκολάτα, και να το λένε.
Με λίγα λόγια, κάθε καιρός έχει υποχρεωτικά τον νταλκά του, και ο δικός μου έχει το διαδίκτυο. Τίποτα παραπάνω και τίποτα λιγότερο από την λογική εξέλιξη των πραγμάτων.
Βέβαια, ο νταλκάς όσο αναπόφευκτος και ανθρώπινος κι αν είναι, παραμένει νταλκάς – αλλιώς δεν θα χρειαζόμουνα πυξίδες και αστέρια. Έχω κι εγώ το κόλλημά μου, κι είναι όλο δικό μου.
Στα social media, ανεξάρτητα του σκοπού για τον οποίο δημιουργήθηκαν (και αναφέρομαι πρωτίστως στο Tik Tok συγκεκριμένα, την εφαρμογή με τις πιο ‘κάζουαλ’ και καθημερινές δημοσιεύσεις), η πλήρης ελευθερία του λόγου σε συνδυασμό με την ακηδία της υπερπληροφόρησης και την ευκολία της ανωνυμίας, συνθέτουν τον εγκέφαλο μιας τεράστιας, καθολικής κοινωνίας. Εκεί προκύπτει το δικό μου πρόβλημα. Δεν με ενοχλούν τα κοινωνικά δίκτυα επειδή με αποχαυνώνουν, με ενοχλούν αντιθέτως επειδή με αφυπνίζουν και δεν αντέχω την πραγματικότητα που μέσα από εκεί βλέπω.
Πέρασα τα σχολικά μου χρόνια σε Μουσικό Γυμνάσιο και Λύκειο, όπου οι καλοί νικούσαν συνεχώς. Το μπούλινγκ και το μίσος, στον χώρο εκείνο που κυρίευε η τέχνη, ήταν έννοιες τόσο ξένες, που στις σπάνιες περιπτώσεις που εμφανίζονταν, τα άτομα που τα πρέσβευαν γινόντουσαν περίγελος, απομονώνονταν και απομακρύνονταν με συνοπτικές διαδικασίες. Μεγάλωσα προστατευμένη, μέσα σε έναν κύκλο όπου τέτοιου είδους αντιλήψεις και πρακτικές δεν έχουν θέση. Είναι πολύ εύκολο να θεωρήσεις πως ο κόσμος είναι σαν το σχολείο σου, όταν ζεις για έξι χρόνια στην μικρογραφία αυτή.
Καθησυχαζόμουν έτσι, και το αίσθημα αυτό ενισχυόταν από τον τρόπο που ενημερωνόμουν για την επικαιρότητα. Τα ειδησιογραφικά μέσα από τα οποία ενημερώνεται ο καθένας, είναι τα μέσα τα οποία ο ίδιος επιλέγει για τον εαυτό του. Συνήθως, είναι και τα μέσα που καθρεπτίζουν τις δικές του προϋπάρχουσες αντιλήψεις και ιδέες. Μπορεί κανείς να κάνει την συνειδητή προσπάθεια να ενημερώνεται εσκεμμένα από μικτών πολιτικοκοινωνικών υποβάθρων μέσα, προκειμένου η εικόνα της κοινωνίας για την οποία λαμβάνει πληροφορίες να είναι σφαιρικότερη, όμως εγώ δηλώνω υπεύθυνα ότι δεν το κάνω, δεν διαθέτω το απαραίτητο ζεν, και τολμώ να πω πως η μεγάλη πλειοψηφία επίσης δεν το διαθέτει. Με τον τρόπο αυτό, γνωρίζεις πως οι υπάρχουν οι μαλάκες, αλλά όταν ο αρθρογράφος τους αποκαλεί επίσης μαλάκες, παρηγορείσαι πιστεύοντας πως είναι μια εξαίρεση.
Τα σόσιαλ μίντια έσπασαν για μένα αυτή τη φούσκα, του σχολείου και των ειδήσεων με αγγελιοφόρους ομοϊδεάτες μου. Γιατί ο αλγόριθμος είναι πιο έξυπνος, δεν μπορείς να εφησυχαστείς μέσα του, δεν θα σου εμφανίσει μόνο τα ποστ που θα σου αρέσουν, αλλά και αυτά με τα οποία θα εξοργιστείς, που θα σε ωθήσουν να κάνεις πόλεμο στα σχόλια. Εκεί μέσα μπορείς να δεις κάθε προέλευσης μίσος, και κάθε είδους θασιώτες αυτού. Την βία να διατηρείται, να αναπαράγεται και να αναγεννιέται με διαφορετικά ονόματα. Και αν αυτό κάποιες λίγες μέρες με εξοργίζει, με κάνει να θέλω να χτυπήσω το κακό στη ρίζα του, τις περισσότερες φορές δεν είμαι αρκετά δυνατή. Με ισοπεδώνει. Την ημέρα που εκτοξεύθηκε το βίντεο ομοφοβικού και τρανσφοβικού οχετού της φοιτήτριας κοινωνιολογίας που πλέον όλοι έχουν δει, παρατηρώντας τον αριθμό ένθερμων υποστηρικτών στα σχόλια, κοιμήθηκα με το που γύρισα σπίτι ελπίζοντας να αργήσω χρόνια να ξυπνήσω.
Η ζωή είναι αντικειμενικά δύσκολη υπόθεση και πάει κόντρα στην ανθρώπινη ευαισθησία. Αντιμετωπίζουμε καθημερινά πλήγματα, εξωτερικά και εσωτερικά, και αγωνιζόμαστε για να μείνουμε όσο το δυνατόν αλώβητοι στο τέλος της ημέρας. Η ζωή προϋποθέτει το να παλεύουμε για να κερδίσουμε την θέση μας στον κόσμο. Το Tik Tok με κάνει να μην θέλω μια θέση στον κόσμο αυτό.
Εδώ ίσως έρχεται και κολλάει ο Vuong. Τον χρησιμοποιώ άθελά μου ως τσιρότο, και ως υπενθύμιση πως δε με έχει πάρει εντελώς η μπάλα. Έχω ανάγκη να βλέπω την εικόνα του, τις καταγεγραμμένες κουβέντες του, να διαβεβαιώνομαι συνεχώς για την ύπαρξή του, γιατί παρατηρώντας την κοινωνική παρακμή που εμφανίζεται στα δίκτυα, δυσκολεύομαι να πειστώ πως υπάρχει έστω ένας άνθρωπος στον κόσμο που μιλά με λόγο χρωματιστό, που έχει μια ζωή γεμάτη και εντελώς δικιά του, και που σκέφτεται, για την αγάπη της σκέψης και όχι για να αναπτύξει κάποια νέα ολιστική θεωρία. Διότι αν οι ρητορικές μίσους και η έκφρασή τους είναι φαινόμενα ακραία και εύκολα αναγνωρίσιμα (αν και όχι σπάνια), η επιφανειακή σκέψη και τα βιαστικά συμπεράσματα που προβάλλονται στα σόσιαλ, βλάπτουν πολύ πιο υποχθόνια.
Ο νταλκάς του καιρού που μεγάλωνε ο Vuong, ήταν η κρίση των οπιοειδών στην Αμερική. Ο δικός μου, είναι το κορίτσι στο ίντερνετ που μου λέει πως αν το αγόρι μου δεν πληρώνει σε κάθε ραντεβού τότε δεν μ’ αγαπάει, πως αν στα 25 μου έχω σχέση πάνω από τρία χρόνια και δεν έχω ακόμα αρραβωνιαστεί, τότε πρέπει να φύγω, δεν θα με πάρει ποτέ στα σοβαρά, πως αν δεν μου αγοράζει πανάκριβα λουλούδια κάθε εβδομάδα, αξίζω κάτι καλύτερο. Δεν την πιστεύω, γιατί έχω υπάρξει ερωτευμένη. Αλλά ενδεχομένως θα την πιστέψει το αγόρι που κάποτε θα γνώριζα και θα αγαπούσα σε μια άλλη χρονογραμμή – γιατί στην δικιά μου, αυτή η αγέννητη σχέση έχει ήδη πεθάνει, το αγόρι με μισεί εκ των προτέρων επειδή το μόνο που με νοιάζει είναι τα λεφτά του, έτσι λειτουργούν οι γυναίκες. Ο Vuong , παιδί ακόμα, ζήτησε από τον φίλο του το όπλο του με σκοπό να σκοτώσει ένα κωλόπαιδο που του έκλεψε το ποδήλατο, και ο φίλος του δεν του το έδωσε, γιατί ήταν φίλος. Το παιδί στο Tik Tok δεν θέλει η κοπέλα του να έχει αγόρια φίλους ή να βγαίνει μόνη με τις φίλες της χωρίς εκείνον, όχι επειδή δεν την εμπιστεύεται, φυσικά, αλλά επειδή ξέρει πώς σκέφτονται οι άντρες, και στο κάτω κάτω είναι και θέμα απλού σεβασμού απέναντι στον σύντροφό σου, θα έπρεπε να είναι αυτονόητο. Οι γυναίκες στην οικογένεια του Vuong, εργάστηκαν ως τεχνίτριες νυχιών, και ο ίδιος σαν παιδί αντιλήφθηκε από πρώτο χέρι την ομορφιά ως σημαντικό στοιχείο της ζωής τους, ομορφιά που επιδείκνυαν η μία στην άλλη, γιατί άντρες δεν υπήρχαν στον περίγυρο. Στα προτεινόμενα του ίνσταγκραμ: η καθεμία να φορά ό,τι θέλει, εννοείται, όμως το αληθινό σέξυ δεν είναι το να τα βγάζεις όλα έξω, αλλά το να αποκαλύπτεις μόνο ένα μικρό σημείο δέρματος κάθε φορά, την πλάτη, τον ώμο, το στέρνο. Έτσι είσαι σικ, και ως γνωστόν, οι άντρες μπορεί να ποθούν στιγμιαία τις ξετσίπωτες, στο τέλος όμως, πάντα θα επιλέξουν να παντρευτούν τις σικ!
Ο Ocean Vuong έχασε τον φίλο του από τα ναρκωτικά, τα οποία και ο ίδιος κατανάλωνε. Λέτε τότε να το αντιλήφθηκε, ότι είναι επικίνδυνα τα οπιοειδή, ότι δεν είναι παιχνίδι; Μα, θα το’χε ακούσει χιλιάδες φορές! Έπρεπε να φτάσει η κατάσταση εκεί για να το πάρει χαμπάρι;
Εγώ τον καταλαβαίνω. Είχα ακούσει χιλιάδες φορές, είχα διαβάσει χιλιάδες τίτλους άρθρων που ανακοίνωναν πως τις Ηνωμένες Πολιτείες και κατά συνέπεια τον κόσμο, κυβερνά ο Ντόναλντ Τραμπ. Δεν το είχα αντιληφθεί αληθινά, όμως, μέχρι που μια κοπέλα στην ηλικία μου, με καστανά μαλλιά στο μήκος των δικών μου, είδα στο For You να κηρύττει πως κατάφερε να αισθανθεί ολοκληρωμένη μόνον όταν ήρθε σε επαφή με την θηλυκή πλευρά της, κι ότι αυτό συνέβη μόνον όταν βρέθηκε στον δρόμο της ο κατάλληλος σύντροφος-κουβαλητής, το γνήσιο αρσενικό, που να της το επιτρέπει. Καμιά φορά, η ατάκα δεν αρκεί. Είναι απαραίτητη για την κατανόηση η απαθανάτιση.
Έχω διαβάσει το πρώτο μυθιστόρημα του Ocean Vuong. Το δεύτερο όχι ακόμα, αλλά τον άκουσα να μιλάει γι αυτό σε ένα podcast σήμερα στο λεωφορείο. Είπε κι άλλα πολλά, για τη ζωή του, για την απώλεια, για τον νταλκά του. Δεν ήταν μόνο αυτός ο ένας φίλος που έφυγε νωρίς, τα οπιοειδή προκάλεσαν αμέτρητους θανάτους γνωστών του προσώπων. Ήταν ανατριχιαστικό, λέει, πως χωρίς κινητά, οι φωτογραφίες αποτελούσαν είδη πολυτελείας, και ήταν πολύ πιθανό ένας γονιός που έχασε το παιδί του, να μπορεί να ξαναδεί το πρόσωπό του μόνο σε πορτρέτα συλληφθέντος.
Σπουδαία αυτή η στιγμή, που μπορώ κι εγώ για κάτι να τον παρηγορήσω, μετά από τόσο καιρό που με παρηγορεί εκείνος: Ocean, αγόρι μου, για το έλλειμμα φωτογραφιών δεν χρειάζεται να ανησυχείς πια καθόλου!
